GOLWG AR WYBREN Y NOS: MIS AWST 2021

Date: 
11 months 23 hours yn ôl

Croeso i rifyn mis Awst o Olwg ar Wybren y Nos.  Mae gwir dywyllwch yn dychwelyd y mis hwn i’r rhai sy’n hoffi chwilio am wrthrychau pell ym mherfeddion y gofod neu i ryfeddu ar strwythur y Llwybr Llaethog, sy’n ymddangos yn yr wybren ddeheuol wrth iddi nosi.  I’r seryddwyr amaturaidd, mae’n ddechreuad da i dymor syllu ar y sêr, gyda chawod o sêr gwib rhyfeddol a nifylau syfrdanol a chlystyrau sêr i’w darganfod.

Cawod o Sêr Gwib Perseid

Llun gan Geere Photography

Disgwylir i’r gawod o sêr gwib Perseid fod yn un o’r rhai gorau eleni, yn cyrraedd ei anterth yn hwyr yn y nos ar y 12fed o Awst ac yn ystod oriau mân y bore.  Fe fydd y Lleuad yn diflannu oddeutu 10yh, a fydd yn esgor ar yr wybren dywyll perffaith ar gyfer gwylio’r gawod o sêr gwib mwyaf rhyfeddol y flwyddyn.

Er yn pelydru o gytser Perseus, nid oes rhaid i chi edrych i’r cyfeiriad hwnnw gan fydd y ‘sêr gwib’ yn ymddangos o unrhyw le yn yr wybren.  Wrth i’r gronynnau llwch, y credir eu bod yn falurion Comet Swift/Tuttle, ymddangos yn ein atmosffer, mae cyflymder y gwrthrych ynghyd â ffrithiant gyda’n atmosffer yn achosi’r meteoryn i dwymo ac i fynd ar dân, gan adael dilyniant parhaus a hyd yn oed cynffon myglyd.  Mae’n hawdd iawn i weld hwn – gwisgwch ddillad cynnes, dewch â  diod, gorweddwch ar flanced, edrychwch i fyny a mwynhewch!  Credir y gellir gweld hyd at 150 o feteorau yn oriau mân y bore ar y 13eg o Awst. 

Fe ddigwydd y Lleuad Newydd ar yr 8fed o Awst a’r Lleuad Lawn ar yr 22ain o Awst.  Fe fydd y Lleuad lawn yn codi oddeutu 9yh yn y de-ddwyrain, gan ddilyn y blaned Iau a’r blaned Sadwrn.

Gwledd yr Ysbienddrych

Mae hwn yn amser da o’r flwyddyn i astudio’r nifwl a’r ardal sy’n llawn o sêr yng nghytser y Saethydd.

Gan ddefnyddio’ch ysbienddrych, ceisiwch ddarganfod Messier 25, sef clwstwr o sêr agored sy’n cydrannu ar ffurf petryal.  Mae’n bosibl i’w weld gyda’r llygaid noeth ond mae’n ymddangos yn well trwy ysbienddrych.

Messier 25

Tra’ch bod yn yr ardal, symudwch eich ysbienddrych yn syth i’r gorllewin ac fe ddewch o hyd i Messier 24, neu’r Cwmwl Seren y Saethydd Bach, ac fe fydd yr ysbienddrych yn ei gydrannu hyd at 1000 o sêr yn y maes gweld!  Yn olaf, sganiwch tuag at y gorllewin unwaith eto er mwyn darganfod clwstwr agored Messier 23.

Messier 23

Yn olaf, Messier 8, sef nifwl allyriad sydd tua 5000 o flynyddoedd golau i ffwrdd.  Mae’n cynnwys hydrogen egnïoledig oddi ar belydriad sy’n allyrru o Herschel 36, sydd hefyd yn feithrinfa serol.  Adwaenir yn well fel Nifwl Lagoon oherwydd y lôn dywyll sy’n mynd trwy ei ganol; yn debyg i gorff bas o ddŵr gyda bar tywod yn mynd trwyddo.  Gellir ei weld gyda’r llygaid noeth yn yr wybren dywyll, ond trwy ysbienddrych fe allwch weld o leia chwe seren gyda pheth niwliogrwydd.  Os ydych yn gallu gweld niwliogrwydd gwan arall, rhain sydd gerllaw

Messier 8 (Nifwl Lagoon)

Llen Gwawnaidd

Lleoliad: RA 20h 45m 38s | Dec +30° 42′ 30

Nifwl y Llen (nifwl y llen gorllewinol) – mae’n her i’r rhai sydd â thelesgop ag agorfa o chwech modfedd a mwy, ond gellir gweld y manylder ar y nifwl hynod hwn gyda thelesgop gydag wyth modfedd ac uwch.

Edrychwch am y siap croes sy’n ffurfio rhan o’r cytser Cygnus a chwiliwch am y seren Deneb, sy’n ffurfio rhan o Driongl yr Haf.

Edrychwch am y seren nesaf sef Sadr, sydd yng nghanol yr asterism croes ac ewch i’r seren ar yr ochr chwith Aljanah.  Dyma ble mae’n mynd yn heriol, gan fod y seren lle lleolir Nifwl y Llen, 52 Cyg, yn anodd i’w gweld gyda’r llygaid noeth oni bai eich bod yn yr wybren dywyll.  Efallai y byddwch eisiau chwilio am sêr trwy ddefnyddio’ch cwmpas darganfod; gellir darganfod 52 Cyg wrth gynyddu’r chwyddiad mae’r cwmpas darganfod yn cynnig.  Unwaith i chi ddargafnod 52 Cyg, edrychwch drwy sylladur eich telesgop i weld a allwch ganfod ffilament llwyd, gwan.

Mae’n werth prynu ffilter gweledol i roi ar ddiwedd eich sylladur; mae ffilter band-pass cul O-III yn berffaith ar gyfer hyn gan ei fod yn culhau y math o donfeddi ar hyd y sbectrwm gweledol ac yn mwyhau ardal y donfedd gan wneud manylder y nifwl yn fwy.  Unwaith i chi ei weld gyda’r ffilter O-III, ni fyddwch yn ei anghofio, gan fod y nifwl yn ymddangos fel llen sydd wedi’i diosg ac yn tywynnu ac yn olgyfa anhygoel.  Mae’r gwrthrych hwn yn ffurfio rhan o’r Cygnus Loop ac efallai y byddwch eisiau defnyddio sylladur sydd â chwyddhad isel er mwyn gweld y nifwl cymhlyg, sef gweddillion enfawr o seren sy’n marw ac sydd wedi ffrwydro, sy’n cwmpasu ardal sydd maint tri lleuad lawn, ac wedi’i lleoli tua 2600 o flynyddoedd golau i ffwrdd.  Credir bod y seren ei hun 20 gwaith yn fwy na’n Haul ni.