Cyfweliad gyda TS Anna & Adri Schokker – arlunydd preswyl

Date: 
1 flwyddyn 4 months yn ôl

Tua’r amser y daeth cyfle cyfnod preswyl Cwm Elan i’n sylw, roeddem yn cynnal yr arbrofion cyntaf ac yn cydsynio prosiect newydd o’r enw The Forest.  Roeddem yn ymweld â choedwigoedd a choetiroedd yn Yr Iseldiroedd, ac yn cadw cofnod digidol o ddarnau o goed a llystyfiant eraill a ddaliodd ein sylw.  Roeddem yn gwneud defnydd o ddulliau sganio DIY 3D amrywiol, er mwyn cofnodi’r coed a’r planhigion a’u trawsnewid yn fodelau 3D.  O’r arbrofion hyn fe dyfodd y prif syniad ar gyfer ein prosiect – cyfuniad o archif digidol a gosodwaith rhithrealaeth, sy’n galluogi ymwelwyr i archwilio clytwaith o goedwigoedd yng nhyffiniau Yr Iseldiroedd ac Ewrop, wedi’u sganio’n 3D (ac yn y dyfodol yn fyd eang).  Y rhan fwyaf o’r amser fe aethom ar deithiau un diwrnod i goedwigoedd yn yr ardal o gwmpas dinas Groningen er mwyn casglu deunydd ar gyfer ein harchif; ond fe wnaethon ni sylweddoli  bod angen i ni fod yng nghanol byd natur am gyfnodau hirach er mwyn gwneud hwn yn drwyadl.

 

Beth a’ch denodd at gyfnod preswyl yng Nghwm Elan?

Byd natur oedd yr atyniad pennaf at y cyfnod preswyl.  Aethom ar nifer o deithiau ar Google Street View o gwmpas Cwm Elan, ynghyd â Rhaeadr.  Fe archwilion ni gymaint â phosibl ar-lein.  Fe ddarllenon ni a dysgon ni am y coetiroedd a’r natur, a hefyd y byd celfyddydol.  Wrth archwilio ar-lein, daethom i gysylltiad â rhai pobl roeddwn ni eisiau eu cwrdd a siarad â nhw, petai ni’n cael ein dewis.  Nid oeddem yn gwybod i ble y byddai hyn yn ein harwain, ond roeddwn eisiau siarad â phobl a gweithio’n agos gyda’r gymuned, sef canolbwynt y cyfnod preswyl.

Roedd pellenigrwydd y cwm, a’r unigedd, hefyd yn atyniad.  Roedd yn ymddangos fel y ffordd ddelfrydol o drwytho mewn natur, ac i ganolbwyntio ar bethau i’w  gweld a’u clywed a’u cyfarfod, heb lawer o wrthdyniad.

Roeddem yn teimlo y byddwn ni a Chwm Elan yn cydblethu’n dda.

 

Dwedwch wrthym am eich prosiect a sut rydych wedi’i ddatblygu

Pan ddaethon ni i Gwm Elan, roedd gennym dri syniad roeddem eisiau canolbwyntio arnynt.  Yn gyntaf, roeddem yn awyddus i gael cip trwyadl a chanolbwyntio ar natur tra’n arbrofi gyda thechnegau newydd.  Yn ail, er mwyn dod i adnabod yr ardal yn well, roeddem yn awyddus i gerdded a sgwrsio â phobl oedd yn byw ac/neu’n gweithio yng Nghwm Elan.  Yn drydydd, roeddem yn awyddus i gynnal nifer o weithdai i’r genhedlaeth iau ynghyd â’r genhedlaeth hŷn, yn ogystal ag unigolion a ganddynt ddiddordeb yn yr ardal – i wneud peth sganio 3D yn ogystal â rhoi mewnwelediad i’r technegau yr ydym yn eu defnyddio.  Roeddem eisoes wedi darganfod bod y weithred o sganio 3D yn esgor ar awydd rhywun i astudio pwnc mewn mwy o fanylder, a gall fod yn ffordd hwyliog o ddysgu technegau newydd ac i archwilio’r amgylchedd naturiol.

Fe rannwyd y cyfnod preswyl i ddwy ran.  Y cyntaf, pythefnos ym mis Medi 2019, a’r ail, pythefnos ym mis Rhagfyr 2019.  Roedd ein rhan cyntaf yn cynnwys archwiliad o’r Cwm ynghyd â cherdded a sgwrsio gyda phobl gwahanol oedd yn byw a gweithio yn yr ardal.  Wrth gyrraedd Cwm Elan a gweld y tirwedd go iawn am y tro cyntaf (nid ar Google Street View), cawsom ein synnu gan ehangder y cwm.  Yn llythrennol, doeddem ni ddim yn gwybod ble i ddechrau ac roedd popeth yn rhyfeddol o hardd.  Daeth storïau a diddordebau y bobl a wnaethom eu cwrdd yn fan cychwyn ar gyfer casglu’r deunyddiau.  Fe ddefnyddion ni’r amser oedd yn weddill gennym yn sganio’r coed arbennig, y cennau a’r planhigion y daethom ar eu traws ar y teithiau cerdded hyn.  Daeth rhan gyntaf y gweithdy “Tree D Scanning” i ben yng Nghanolfan Ymwelwyr Cwm Elan.

Roedd yr ail ran ym mis Ragfyr yn gyfnod gwlyb iawn.  Ar wahan i ychydig o deithiau cerdded a gweithdai “Forest Creatures” yn y Ganolfan Ymwelwyr, fe weithion ni’n bennaf yn Amgueddfa ac Oriel Rhaeadr, gan baratoi arddangosfa deuddydd gyda chymorth Cath a Krysia.  Roeddem yn awyddus i ddangos cyfres o’r gweithiau a grëwyd yn ystod ein cyfnod gwaith ynghyd â fersiwn newydd gosodwaith rhithrealaeth.  Roedd rhan o’r arddangosfa yn cynnwys noson arbennig gyda cherddoriaeth byw a pherfformiad rhithrealaeth a wnaethom ar y cyd gyda’r cerddorion Harry Love a Toby Hay.  Rhoddwyd cyfle i bob ymwelydd i archwilio coedwig rith tra perfformiwyd cerddoriaeth bersonol ar sail profiad ac ymateb yr ymwelydd.

Hyfryd oedd gweld sut y bu i’n hymchwil a’n gweithgareddau cydblethu yn yr arddangosfa gan glywed a gweld ymateb y bobl a ddaeth i’r noson ac ymwelodd â’r arddangosfa.  Diweddglo cadarnhaol ac ysbrydoledig i’n cyfnod yng Nghwm Elan.

 

Beth oedd eich hoff brofiad yn ystod y cyfnod preswyl?

Mae’n anodd penderfynnu ar un hoff brofiad gan fod yna amryw.  Yr hyn a’n hysbrydolodd fwyaf oedd y teithiau cerdded a’r sgyrsiau gyda’r bobl gwahanol oedd yn byw a gweithio yn yr ardal.  Roedd cael eu cyfarfod a chlywed eu hanesion a tystio i’w hangerdd tuag at y Cwm yn ysbrydoliaeth, ac yn gyfle i edrych ar ein prosiect o safbwyntiau gwahanol.

Roedd byw yn y bwythyn ar lethr y bryn heb ryngrwyd na derbyniad ffôn symudol yn heriol ar adegau, ond cawsom brofiad sydd bellach yn bur anghyffredin yn ein dyddiau ni.  Roedd yr ymdeimlad o unigedd yn newid y profiad o amser gan ein galluogi i ganolbwyntio mwy ar yr amgylchedd a’r hyn oedd o’n cwmpas.

Braf oedd cydweithio gyda Harry a Toby.  Roeddem wedi meddwl am gydweithio gyda cherddorion neu artistiaid sain ond heb cael y cyfle i  wneud hynny o’r blaen.  Roedd y gerddoriaeth fyw yn ychwanegu haenen farddol ymdrochol i’r gosodwaith.  Braf oedd bod Harry a Toby yn gallu ymateb yn frwdfrydig ar fyr rybudd gan greu canlyniadau gwych. 

 

Beth ydych chi wedi dysgu am eich hunain/eich gwaith?

Tra adref, roeddem yn treulio y rhan fwyaf o’n hamser yn gweithio yn y stiwdio.  Er bod ein gwaith yn galw am weithio y tu allan, roeddem yn cael ein hatal rhywsut rhag fynd allan i goedwig ar ddiwrnod gwaith.  Yn hytrach, fe fyddem yn gwneud y rhan fwyaf o’r gwaith y tu allan a’r sganio ar wyliau, penwythnosau ac ar adegau “rhydd” eraill.  Mewn gwrthgyferbyniad, yn ystod ein hamser yng Nghwm Elan, gwnaethom lawer o gerdded – ar ein pennau ein hunain a gydag eraill.  Dangosodd y profiad hyn i ni mor werthfawr oedd bod y tu allan, yn cerdded, myfyrio ac arsylwi.  Cawsom ein hargyhoeddi o bwysigrwydd y profiad awyr agored i’n prosesau a’n gwaith celfyddydol.  Mae’n sicr yn rhywbeth y cofiwn o’n cyfnod preswyl.

Cyn ymgeisio am y cyfnod preswyl fe ddarllenon ni bod llawer o law yn y Cwm.  Serch hynny, mae’r ffigyrau a’r cymhariaethau ar bapur (neu ar sgrin) yn wahanol iawn i’r gwir brofiad ohono.  Cawsom ein synnu wrth ddysgu sut i werthfawrogi’r glaw, llawer o law.  Ar adegau bu’n gweithio yn ein herbyn gan ein bod yn gweithio gydag offer sydd rhywfaint yn sensitif.

At hyn, sylweddolom mor ddibynnol yr ydym ar fod ar-lein ar gyfer ein gwaith.  Mae peth o’r meddalwedd yr ydym yn defnyddio ond yn gweithio gyda chysylltiad i’r we.  Profodd hynny yn heriol ar adegau.

 

Sut y bydd eich cyfnod yng Nghwm Elan yn dylanwadu ar eich gwaith yn y dyfodol?

Roedd y cyfle i fyw a gweithio yng Nghwm Elan am fis wedi rhoi cyfle i ni fwrw ymlaen â’n prosiect mewn nifer o ffyrdd.  Roedd cael yr amser, y gofod a’r cyfle i ganolbwyntio yn fuddion yr ydym yn eu gwerthfawrogi’n fawr. 

Fe wnaethom gais gan dybio y byddai siarad â phobl ac ymwneud â’r gymuned leol yn dwyn canlyniadau – er doedden ni ddim yn gwybod sut y byddai hyn yn gweithio.  Roedd y profiad hwn o adnabod, tra ar yr un adeg heb wybod yn rhywbeth y daethom yn fwy pendant yn ei gylch.  Bu cwrdd â phobl oedd â gwybodaeth am y Cwm,a chariad ato, yn ysbrydoliaeth.  Er enghraifft, wedi cwrdd â Ray Woods, a gweld prydferthwch ac amrywiaeth cennau Cwm Elan, bydd peth o’n gwaith yn y dyfodol yn sicr wedi eu seilio ar yr organebau rhyfeddol hyn.  Yn ystod ein cyfnod, fe welon ni sut mai syniadau newydd yn datblygu tra’n sgwrsio â’r bobl.  Rydym ar hyn o bryd yn dechrau gosod sylfaen ar gyfer gweithio gyda chymuned mewn pentref nid nepell o’n cartref yn Groningen.  Daw ein cyfnod yng Nghwm Elan yn rhan o’r gymuned newydd y byddwn yn gweithio ynddi ynghyd â’r coetiroedd y byddwn yn gweithio ynddynt. 

Er hynny, fe fydd y coed, planhigion, cennau a’r creigiau y bu i ni ein sganio yng Nghwm Elan yn aros yn ein harchif rhith ac yn cyd-deithio â ni.

 

Wedi dweud hyn, hoffem fynegi eich diolch i Beth, Cath, Daniel, Dave, David, Eluned, Harry, Krysia, Jane, Jen, Jim, Paul, Peter, Ray, Richard, Sarah, Toby, Vic a’r rhai eraill y cawsom y fraint o’u cyfarfod.

 

I ddarllen rhagor am ein harlunwyr preswyl eraill, gweler isod:

https://www.elanvalley.org.uk/news/article/cyfweliad-zillah-bowes-arlunydd-preswyl

https://www.elanvalley.org.uk/news/article/cyfweliad-marcelo-s-nchez-camus-arlunydd-preswyl

https://www.elanvalley.org.uk/news/article/cyfweliad-gyda-daniel-crawshaw-arlunydd-preswyl