Elan Links: Pobl, Natur, Dŵr

Lle arbennig yw Cwm Elan, a chanddi dirwedd, hanes a stori unigryw.

Mae Cysylltiadau Elan: Pobl, Natur a Dŵr yn rhan o Gynllun Partneriaeth Tirwedd sy'n cael ei gyllido gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri gyda'r nôd o warchod a chyfoethogi'r ardal.

Bydd 26 o brosiectau yn cael eu cyflwyno rhwng 2018 a 2023 o dan dri thema:

Buddsoddir £3.4miliwn yng Nghwm Elan er mwyn gwarchod treftadaeth a chynyddu'r cyfloedd i ymwelwyr.

Mae dŵr wrth galon stori Cwm Elan.

Heddiw, mae dalgylch dŵr Cwm Elan yn cael ei rheoli’n ofalus, mewn tirlun hardd ac amrywiol, gan gynnwys ucheldir unig, ffermdai anghysbell a chymoedd coediog serth. Mae’n hafan i fywyd gwyllt ac yn gyrchfan prysur i ymwelwyr.

Ein prosiect terfynol fydd sicrhau bod treftadaeth Cwm Elan yn cael ei gynnal yn y tymor hir ac na fydd buddsoddiadau a wneir yn y prosiectau yn dod i ben pan fydd y cynllun yn gorffen.

Gydol y prosiect ceir nifer o gyfleoedd i wirfoddoli, gan gynnwys:

  • Cadwraeth
  • Monitro bioamrywiaeth
  • Teithiau cerdded ac arweinwyr gweithgareddau
  • Cefnogi digwyddiadau a stiwardio
  • Archifaeth ac ymchwil
  • Gwirfoddolwyr arolygu ansawdd

Cyflwynir y prosiectau gan fwrdd partneriaeth, gyda chymorth tîm bach.

Y weledigaeth yw::

“I ddiogelu treftadaeth unigryw ac amrywiol Cwm Elan tra'n cyfoethogi'r canlyniadau hir dymor ar gyfer pobl, cymunedau a threftadaeth.”

Bu'r cynllun yn weithredol oddi ar 2013. Yn ystod y cyfnod datblygol, lluniwyd Cynllun Gweithredol Gwarchod Tirwedd. Asesiwyd y bygythiadau cyfredol i'r tirwedd ynghyd â'r cyfleoedd a oedd yn wynebu'r tirwedd a'r agweddau treftadaeth a berthyn iddi.

Mae ffiniau Stad Elan ym mynyddoedd y Cambria, Canolbarth Cymru yn lleoliad i nifer o brosiectau ond mae creu cysylltiadau â thref farchnad Rhayader a dinas Birmingham wedi bod yn hanfodol i’r hanes sy’n sail i’r cynllun.

Mae’n dirwedd unigryw sy’n cyfuno tir mynyddig anghysbell, ffermydd ynysig, dyffrynnoedd â llethrau serth coediog a’r cronfeydd dŵr, camp anghyffredin o beirianwaith yr Oes Victoria a ddechreuodd rhoi cyflenwad o ddŵr glân i Firmingham yn 1904 hyd heddiw.

Gwybodaeth am Cronfa Dreftadaeth y Loteri

Diolch i chwaraewyr y Loteri Genedlaethol, rydym yn buddsoddi arian sy'n helpu pobl ar draws y DU i archwilio, mwynhau a gwarchod y dreftadaeth sy'n golygu llawer iddynt - o'r archeoleg sydd o dan ein traed i'r parciau hanesyddol ac adeiladau rydyn ni'n hoff iawn ohonynt, o atgofion gwerthfawr a chasgliadau i fywyd gwyllt prin.